Co zrobić, gdy rolnik nie może wykonać planu spłaty?

Jeżeli rolnik nie może wykonać planu spłaty, powinien od razu sprawdzić treść postanowienia, terminy najbliższych rat i ewentualne zaległości, zabezpieczyć dowody przyczyny problemu oraz ocenić złożenie wniosku do sądu. Nie powinien samodzielnie obniżać rat ani zakładać, że susza, choroba stada lub utrata odbiorcy automatycznie zawiesza plan. W ramach procedury, jaką jest upadłość rolnika, o zmianie obowiązków rozstrzyga sąd upadłościowy — nie rolnik, wierzyciel ani syndyk.

Trzeba przy tym rozdzielić trzy sytuacje. Przejściowy brak pieniędzy może uzasadniać analizę zmiany planu. Trwała niemożność jego wykonania, jeżeli wynika z okoliczności niezależnych od upadłego, ma inną podstawę i może prowadzić do dalej idącego rozstrzygnięcia. Z kolei bierność, zatajenie przychodów albo zawinione narastanie zaległości tworzą ryzyko uchylenia planu bez umorzenia zobowiązań. Te warianty mają podobny początek — brak raty — ale zupełnie inne wymagania dowodowe i skutki.

Stan prawny zweryfikowano na 17 października 2026 r. na podstawie Prawa upadłościowego w brzmieniu uwzględnionym w tekście jednolitym ogłoszonym w Dz.U. z 2026 r. poz. 913. Projektowane zmiany przepisów nie są w tym artykule traktowane jak obowiązujące prawo. Tekst ma charakter ogólny: przed złożeniem pisma trzeba sprawdzić aktualną ustawę, postanowienie ustalające plan, akta sprawy, obwieszczenia w Krajowym Rejestrze Zadłużonych i aktualne pouczenia.

Krótka odpowiedź: reaguj, zanim zaległości zaczną mówić za Ciebie

Pierwszym zadaniem nie jest napisanie ogólnej prośby o niższą ratę. Najpierw trzeba ustalić, co dokładnie stało się z wykonaniem planu. Inaczej wygląda sprawa rolnika, który przewiduje niedobór pieniędzy za miesiąc, inaczej sprawa z jedną spóźnioną ratą, a jeszcze inaczej sytuacja, w której od kilku miesięcy nie ma wpłat i nie ma dokumentów wyjaśniających przyczynę.

Na początku należy odpowiedzieć na pięć pytań:

Jaka kwota, komu i w jakim terminie wynika z sentencji postanowienia?
Które raty zostały zapłacone, a które są zaległe lub zagrożone?
Jakie zdarzenie zmieniło sytuację po ustaleniu planu?
Czy problem obejmuje jeden miesiąc, jeden cykl produkcyjny czy ma charakter trwały?
Jakie dokumenty łączą to zdarzenie z brakiem pieniędzy na konkretną ratę?

Sytuacja na dziś	Pierwsza czynność	Największe ryzyko
Rata jeszcze nie jest zaległa, ale prognoza pokazuje niedobór	Zaktualizować przepływy pieniężne pełnego cyklu i zebrać dowody przyczyny	Czekanie do dnia płatności bez przygotowania materiału
Jedna rata nie została zapłacona w całości	Ustalić kwotę niedopłaty, daty, przyczynę i możliwość dalszego wykonywania planu	Traktowanie częściowej wpłaty jak jednostronnej zmiany planu
Zaległości obejmują kilka rat	Odtworzyć historię wpłat i niezwłocznie ocenić właściwe pismo procesowe	Ogólne tłumaczenie bez osi czasu i dokumentów
Wierzyciel wnosi o uchylenie planu albo sąd wyznaczył rozprawę	Sprawdzić akta, termin i zakres zarzutów oraz przygotować odpowiedź z dowodami	Reakcja dopiero na rozprawie, bez uporządkowanych załączników

Samo złożenie wniosku o zmianę planu nie daje automatycznego zawieszenia rat. Dopóki sąd nie zmieni wcześniejszego rozstrzygnięcia, dotychczasowy plan pozostaje punktem odniesienia dla oceny obowiązków rolnika. Jeżeli pełna wpłata jest obiektywnie niemożliwa, nie należy maskować problemu nową pożyczką bez źródła spłaty ani zmieniać harmonogramu według własnego uznania. Trzeba udokumentować sytuację i działać procesowo.

Decyzja na start: jeżeli rolnik nie potrafi wskazać kwoty zaległości, daty pierwszego problemu i dokumentu potwierdzającego jego przyczynę, nie jest jeszcze gotowy do uzasadnienia zmiany planu. Najpierw powinien odtworzyć fakty.

Trzy ścieżki: problem czasowy, trwała niemożność albo naruszenie planu

Art. 491¹⁹ Prawa upadłościowego pozwala upadłemu wystąpić o zmianę planu, gdy nie może wywiązać się z określonych w nim obowiązków. Sąd rozpoznaje wniosek po wysłuchaniu wierzycieli. Może przedłużyć termin spłaty wierzytelności na dalszy okres nieprzekraczający 18 miesięcy. Jest to górna granica możliwego dodatkowego wydłużenia, a nie okres przyznawany automatycznie w każdej sprawie.

Punktem odniesienia są założenia, na których został oparty plan spłaty po upadłości rolnika. Trzeba pokazać, co od tego czasu rzeczywiście się zmieniło. Jeżeli trudność istniała już wcześniej, ale nie została ujawniona, sąd może inaczej ocenić wiarygodność argumentu niż w przypadku nowego, dobrze udokumentowanego zdarzenia.

Wariant	Co trzeba wykazać	Możliwy kierunek	Czego nie zakładać
Czasowa utrata zdolności do płatności	Zdarzenie, czas jego trwania, wpływ na konkretne raty i realny powrót do spłat	Wniosek o zmianę planu, oparty na wykonalnej prognozie	Że jeden słaby miesiąc automatycznie uzasadnia niższe raty
Trwała niemożność wykonania planu	Trwałość przeszkody, jej niezależność od upadłego i brak realnego scenariusza dalszych spłat	Wniosek o uchylenie planu i umorzenie właściwych niewykonanych zobowiązań	Że sąd musi uchylić plan po samym stwierdzeniu trudnej sytuacji
Niewykonywanie obowiązków lub bierność	Sąd bada przebieg planu, przyczyny uchybień i zachowanie upadłego	Ryzyko uchylenia planu na podstawie art. 491²⁰	Że późne wyjaśnienie zawsze usunie skutki wielomiesięcznych zaniedbań

Czasowa potrzeba zmiany planu

Problem czasowy występuje wtedy, gdy zdolność płatnicza spadła, ale istnieje sprawdzalna droga powrotu do wykonywania planu. Może chodzić o stratę w jednym sezonie, przejściową chorobę zwierząt, opóźnioną sprzedaż produkcji albo zerwanie umowy przez odbiorcę, jeżeli gospodarstwo ma realną możliwość odbudowania wpływów.

Nie wystarczy jednak napisać, że „kolejny sezon powinien być lepszy”. Prognoza powinna pokazywać, z czego powstanie przyszły dochód, kiedy wpłyną pieniądze, jakie koszty trzeba wcześniej ponieść i jaka kwota zostanie po utrzymaniu rodziny oraz źródła zarobkowania. Jeśli rolnik proponuje inną wysokość lub rozkład obciążenia, powinien powiązać propozycję z tym wyliczeniem.

Trwała niemożność wykonania planu

Art. 491¹⁹ ust. 2 dotyczy sytuacji poważniejszej: brak możliwości wykonania obowiązków ma być trwały i wynikać z okoliczności niezależnych od upadłego. Wtedy sąd może — na wniosek upadłego i po wysłuchaniu wierzycieli — uchylić plan oraz umorzyć niewykonane zobowiązania objęte ustawowym zakresem tego rozstrzygnięcia.

Słowo „może” ma znaczenie. Nie jest to automatyczny skutek choroby, szkody w produkcji ani utraty rynku zbytu. Sąd oceni trwałość przeszkody, jej przyczynę, sytuację osobistą rolnika, dostępne źródła dochodu, podjęte działania oraz cały materiał sprawy. Jeden nieudany sezon zwykle nie przesądza sam przez się, że niezdolność będzie trwała.

Zaległości, bierność i zachowania obciążające rolnika

Trzeciego wariantu nie wolno nazywać „zmianą planu” tylko dlatego, że raty nie są płacone. Jeżeli rolnik mógł reagować, ale przez wiele miesięcy nie dokumentował sytuacji, przeznaczał pieniądze na wydatki niewyjaśnione, ukrywał wpływy albo zaciągał nowe zobowiązania pogarszające zdolność wykonania planu, powstaje ryzyko sankcyjnego uchylenia planu. W takim przypadku skutkiem może być brak umorzenia zobowiązań.

Praktyczny wniosek: nazwij problem dopiero po analizie okresu jego trwania, przyczyn i prognozy. Czasowa luka w przepływach pieniężnych, trwała niezależna niezdolność oraz zawinione niewykonywanie planu nie są trzema określeniami tej samej sytuacji.

Jak udowodnić wpływ suszy, choroby stada lub utraty odbiorcy

Dokument potwierdzający zdarzenie jest potrzebny, ale zwykle nie wystarcza. Protokół szkody może wykazać suszę, dokumentacja weterynaryjna — chorobę stada, a wypowiedzenie umowy — utratę odbiorcy. Sąd potrzebuje jednak także odpowiedzi na drugie pytanie: w jaki sposób zdarzenie zmniejszyło środki dostępne na wykonanie planu?

Najczytelniejszy materiał pokazuje jeden łańcuch:

zdarzenie → skutek dla produkcji → skutek dla przychodów i kosztów → wpływ na konkretną ratę → prognoza dalszych możliwości.

Zdarzenie	Co może potwierdzać sam fakt	Jak wykazać wpływ na plan	Czerwona flaga
Susza	Protokół albo kalkulacja z aplikacji Zgłoś szkodę rolniczą 2026, dokument ubezpieczyciela, zdjęcia i dane o uprawach	Zestawienie plonu i sprzedaży z okresem porównywalnym, faktury, wyciągi, niezrealizowane kontrakty, dodatkowe koszty i kalendarz rat	Protokół szkody bez wyliczenia, ile pieniędzy faktycznie zabrakło i kiedy
Choroba lub likwidacja części stada	Dokumentacja weterynaryjna, wyniki badań, decyzje administracyjne, ewidencja liczebności, dokumenty padnięć albo likwidacji	Spadek sprzedaży, koszty leczenia, bioasekuracji lub odtworzenia produkcji, faktury i przepływy na rachunku	Ogólne zaświadczenie bez danych o skali stada, czasie przerwy i utraconym przychodzie
Utrata odbiorcy	Umowa, wypowiedzenie, korespondencja, nieodebrane dostawy lub zmienione warunki handlowe	Historia wcześniejszych wpływów, brak zapłaty, koszty magazynowania albo alternatywnego zbytu i działania podjęte w celu znalezienia rynku	Założenie, że jedyny odbiorca był niezastępowalny, bez pokazania prób ograniczenia straty
Spadek przychodów lub cen	Faktury sprzedaży, wyciągi, zestawienia ilości i cen z porównywalnych okresów	Oddzielne pokazanie niższej ceny, mniejszej ilości sprzedaży i wzrostu kosztów produkcji	Porównanie najlepszego wcześniejszego miesiąca z najsłabszym obecnym miesiącem

Susza: szkoda w uprawie to nie całe uzasadnienie

Przy suszy warto zabezpieczyć protokół albo kalkulację oszacowania szkód, dokumentację ubezpieczeniową, dane o powierzchni i rodzaju upraw oraz dowody sprzedaży. Następnie trzeba połączyć je z finansami gospodarstwa: wykazać ilość uzyskanego produktu, rzeczywiste wpływy, koszty poniesione przed szkodą oraz koszty konieczne do następnego cyklu.

Sam procent szkody, nawet jeśli wynika z urzędowego dokumentu, nie odpowiada jeszcze na pytanie o możliwość wykonania planu. Gospodarstwo może mieć inne uprawy, zapasy, świadczenie ubezpieczeniowe, dopłaty, dochód poza rolnictwem albo środki z innego źródła. Każdą taką pozycję trzeba ujawnić i wyjaśnić, czy pieniądze są faktycznie dostępne.

Choroba stada: pokaż skalę, czas i skutki ekonomiczne

Dokumentacja weterynaryjna powinna być powiązana z ewidencją stada, sprzedażą, kosztami leczenia, zakupem pasz, bioasekuracją i ewentualnymi ograniczeniami administracyjnymi. Jeżeli produkcja została wstrzymana, trzeba wskazać od kiedy, w jakiej części i na jaki przewidywany okres. Jeżeli gospodarstwo otrzymało odszkodowanie albo inną wypłatę, nie można jej pominąć; należy pokazać kwotę faktycznie dostępną po pokryciu szkody i koniecznych kosztów.

Ważne jest też odróżnienie utraty bieżącego przychodu od trwałej utraty zdolności zarobkowej. Możliwość odbudowania stada, zmiany profilu produkcji albo uzyskania dochodu poza gospodarstwem może mieć znaczenie dla oceny sądu. Nie należy z góry zakładać ani pełnej odbudowy, ani trwałego końca produkcji — oba warianty wymagają danych.

Utrata odbiorcy lub spadek przychodów: wyjaśnij działania naprawcze

Wypowiedzenie kontraktu lub gwałtowny spadek wpływów trzeba pokazać na umowie, korespondencji, fakturach i wyciągach. Dobrze uporządkowana chronologia wskazuje datę zdarzenia, wcześniejszy udział odbiorcy w przychodach, niezapłacone należności, los gotowego produktu oraz działania podjęte w celu znalezienia alternatywy.

Sąd może pytać, czy spadek dochodu rzeczywiście był niezależny od rolnika i czy próbowano ograniczyć jego skutki. Dlatego ważne są nie tylko dokumenty o utracie rynku, lecz także oferty innych odbiorców, próby renegocjacji, zmiana terminu sprzedaży albo uzasadnienie, dlaczego inne rozwiązanie nie było wykonalne.

Czerwona flaga: załączniki potwierdzają, że wystąpiła susza, choroba lub zerwanie umowy, ale nie pokazują wpływu na terminy i kwoty wynikające z planu. Sąd nie powinien być zmuszony samodzielnie rekonstruować tego związku z luźnego pliku faktur.

Co powinien zawierać wniosek o zmianę planu

Wniosek powinien pozwolić osobie nieznającej gospodarstwa szybko ustalić cztery rzeczy: co nakazuje obecny plan, jak był dotąd wykonywany, co zmieniło się później oraz jakiego konkretnego rozstrzygnięcia oczekuje rolnik. Sam opis ciężkiego sezonu bez precyzyjnego wniosku i obliczeń może nie wystarczyć.

Najbezpieczniejszy układ materiału obejmuje:

Oznaczenie sądu i sprawy. Dane upadłego, sygnaturę oraz wskazanie postanowienia ustalającego plan.
Treść obowiązków. Wierzycieli, kwoty, terminy i okres planu zgodnie z sentencją, bez przepisywania ich z pamięci.
Historię wykonania. Tabelę rat zapłaconych, niezapłaconych i zapłaconych częściowo wraz z potwierdzeniami.
Chronologię zmiany. Datę zdarzenia, rozwój sytuacji i moment, w którym wpłynęła ona na możliwość zapłaty.
Związek przyczynowy. Wyjaśnienie, jak susza, choroba stada, utrata odbiorcy albo inna okoliczność zmniejszyła dostępne środki.
Aktualny budżet. Wpływy, koszty rodziny, koszty produkcji i rzeczywistą nadwyżkę w pełnym cyklu gospodarstwa.
Prognozę. Ostrożny scenariusz kolejnych wpływów i wydatków, z wyjaśnieniem zdarzeń jednorazowych.
Konkretny wniosek. Oczekiwaną zmianę wynikającą z obliczeń, a nie ogólną prośbę o „ulgę”.
Dowody. Ponumerowane załączniki połączone z konkretnymi twierdzeniami pisma.

Część materiału	Pytanie kontrolne	Typowy błąd
Historia planu	Czy każdą ratę można połączyć z potwierdzeniem albo wskazać dokładną zaległość?	Podanie jednej łącznej kwoty bez dat i wierzycieli
Chronologia	Czy widać, że istotna zmiana nastąpiła po ustaleniu planu?	Mieszanie pierwotnych przyczyn niewypłacalności z nowym zdarzeniem
Budżet gospodarstwa	Czy obejmuje pełny cykl produkcji, a nie tylko słaby miesiąc?	Pominięcie przyszłych kosztów pasz, paliwa, nawozów, usług lub napraw
Prognoza	Czy wskazuje źródło i termin przyszłych wpływów?	Założenie najlepszego sezonu bez wariantu ostrożnego
Żądana zmiana	Czy można ją odtworzyć z tabeli przepływów?	Przypadkowa kwota raty bez ekonomicznego uzasadnienia

Przy budżecie trzeba rozdzielić przychód od dostępnej gotówki. Wpływ ze sprzedaży może finansować koszty potrzebne do uzyskania kolejnego przychodu. Dopłata może być objęta cesją albo zajęciem. Jednorazowa sprzedaż zapasów lub sprzętu nie jest stałym miesięcznym dochodem. Z kolei wydatek nazwany „kosztem gospodarstwa” nie staje się przez samą nazwę konieczny — jego związek z produkcją powinien wynikać z dokumentów i logiki ekonomicznej.

W sprawie zmiany albo uchylenia planu sąd orzeka na rozprawie, po wysłuchaniu wierzycieli. Niespójności pomiędzy wnioskiem, sprawozdaniami i dokumentami gospodarstwa mogą więc obniżyć wiarygodność argumentacji. Nie należy obiecywać terminu rozpoznania ani wyniku. Trzeba też sprawdzić aktualny sposób wniesienia pisma, akta i obwieszczenia w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Na tym etapie syndyk nie zastępuje sądu i nie może sam zmienić rat.

Praktyczny test wniosku: po przeczytaniu pierwszej strony powinno być wiadomo, czego rolnik żąda, od kiedy nie może wykonywać planu, dlaczego problem powstał oraz z których dokumentów wynika proponowane rozwiązanie.

Co grozi za bierność i nierzetelne wykonywanie obowiązków

Art. 491²⁰ Prawa upadłościowego przewiduje uchylenie planu w razie niewykonywania określonych w nim obowiązków. Sąd może działać z urzędu albo na wniosek wierzyciela, po wysłuchaniu upadłego i wierzycieli objętych planem. Ustawa przewiduje wyjątek, jeżeli uchybienie jest nieznaczne albo dalsze wykonywanie planu uzasadniają względy słuszności lub względy humanitarne. Nie są to jednak automatyczne tarcze przed skutkami zaległości — wymagają oceny konkretnej sprawy.

Najpoważniejszym skutkiem sankcyjnego uchylenia planu jest to, że zobowiązania upadłego nie podlegają umorzeniu. Dlatego nie wolno mylić tego rozstrzygnięcia z uchyleniem planu na wniosek rolnika z powodu trwałej, niezależnej niemożności jego wykonania. Nazwa czynności jest podobna, ale oba rozstrzygnięcia mają odmienne podstawy i przeciwne skutki dla oddłużenia.

Ryzyko dotyczy nie tylko samych rat. W okresie wykonywania planu upadły ma obowiązki sprawozdawcze i majątkowe. Co roku, do końca kwietnia, ma obowiązek złożyć sądowi sprawozdanie z wykonania planu za poprzedni rok kalendarzowy, wykazać wymagane ustawą przychody, spłaty i nabyte składniki majątkowe oraz dołączyć kopię rocznego zeznania podatkowego. Brak sprawozdania, zatajenie danych, ukrywanie majątku albo dokonanie bez wymaganej zgody czynności pogarszającej zdolność wykonania planu także mogą prowadzić do postępowania o jego uchylenie.

Czerwona flaga	Dlaczego jest groźna	Co sprawdzić natychmiast
Raty są płacone tylko w dobrych miesiącach, bez wniosku i wyjaśnień	Powstaje utrwalony obraz niewykonywania postanowienia	Historię rat, niedopłaty, daty zdarzeń i dowody reakcji
Rolnik czeka na „automatyczne” zawieszenie po złożeniu pisma	Sam wniosek nie zmienia dotychczasowego planu	Treść postanowienia, stan sprawy i aktualne decyzje sądu
Lepszy wpływ nie został ujawniony, bo miał pokryć następny sezon	Nierzetelne sprawozdanie może być osobną podstawą ryzyka	Wyciągi, sprzedaż, dopłaty, odszkodowania i rozliczenie ich przeznaczenia
Nie złożono rocznego sprawozdania	Uchybienie dotyczy samodzielnego obowiązku ustawowego	Termin, poprzednie sprawozdania, PIT i dowód złożenia
Nowy kredyt albo sprzedaż majątku pogarsza zdolność spłaty	Czynność może naruszać ograniczenia obowiązujące podczas planu	Umowę, cel, przepływ środków i wymaganie zgody sądu
Dokumenty powstały dopiero po wezwaniu sądu	Trudniej wykazać bieżącą, rzetelną reakcję na zmianę	Pierwotne faktury, korespondencję, zapisy ewidencji i daty zgłoszeń

Nie każda zaległość musi zakończyć się uchyleniem planu. Znaczenie mogą mieć rozmiar uchybienia, jego przyczyna, zachowanie rolnika, późniejsze działania i względy wskazane w ustawie. Nie można jednak budować strategii na założeniu, że sąd na pewno uzna opóźnienie za nieznaczne albo zastosuje względy słuszności lub humanitarne.

Kiedy potrzebna jest pilna indywidualna analiza: gdy wierzyciel złożył wniosek o uchylenie planu, sąd wyznaczył rozprawę, zaległości obejmują kilka rat, nie złożono sprawozdania, wystąpiły nieujawnione wpływy albo rolnik dokonał większej czynności majątkowej bez wcześniejszego sprawdzenia jej dopuszczalności.

Checklista decyzji na teraz

Decyzję warto podjąć w ustalonej kolejności. Celem nie jest wybranie najkorzystniej brzmiącej nazwy wniosku, lecz dopasowanie żądania do faktów, których można dowieść.

Krok 1: odtwórz plan i jego wykonanie

Przygotuj postanowienie ustalające plan, tabelę wszystkich rat, potwierdzenia przelewów, dane wierzycieli i korespondencję z sądu. Oznacz osobno raty zapłacone, zaległe i zagrożone. Nie opieraj zestawienia wyłącznie na pamięci ani na łącznej kwocie wysłanej w danym miesiącu.

Krok 2: zbuduj oś czasu problemu

Wpisz datę suszy lub potwierdzenia szkody, pierwszych objawów choroby stada, decyzji weterynaryjnej, wypowiedzenia umowy albo spadku wpływów. Następnie dodaj terminy rat i moment, w którym zabrakło środków. Oś czasu powinna odróżniać przyczynę problemu od późniejszych skutków i działań naprawczych.

Krok 3: policz pełny cykl gospodarstwa

Przed zaproponowaniem nowych warunków trzeba sprawdzić, czy gospodarstwo udźwignie plan spłat po uwzględnieniu zmienionych warunków. Zestaw przychody ze sprzedaży, dopłaty, odszkodowania, należności, dochody poza gospodarstwem i inne dostępne środki. Osobno pokaż koszty produkcji, koszty rodziny i wydatki jednorazowe. Nie traktuj wpływu brutto jak wolnej gotówki i nie ukrywaj źródła, które nie pasuje do oczekiwanej tezy.

Krok 4: wybierz właściwą ścieżkę

Wynik analizy	Dalsza decyzja
Plan nadal jest wykonalny bez zmiany, a problem dotyczy organizacji płatności	Wrócić do terminowego wykonania, uzupełnić dokumentację i kontrolować przepływy pieniężne
Problem jest czasowy, udokumentowany, a po korekcie istnieje realny powrót do spłat	Pilnie przeanalizować wniosek o zmianę planu z konkretną prognozą
Niezdolność wygląda na trwałą i wynika z okoliczności niezależnych od rolnika	Przeanalizować przesłanki wniosku z art. 491¹⁹ ust. 2, bez obietnicy wyniku
Są wielomiesięczne zaległości, braki sprawozdawcze, nieujawnione wpływy lub czynności majątkowe	Najpierw ocenić ryzyko uchylenia planu i przygotować odpowiedź na podstawie akt

Krok 5: sprawdź komplet przed złożeniem

Pakiet powinien zawierać:

Postanowienie ustalające plan i właściwą sygnaturę.
Kalendarz rat oraz dowody wszystkich wpłat.
Dokładną kwotę zaległości na dzień przygotowania materiału.
Chronologię zdarzeń po ustaleniu planu.
Dokumenty szkody, choroby, utraty odbiorcy albo innej przyczyny.
Tabelę wpływów, kosztów rodziny i kosztów produkcji za pełny cykl.
Prognozę w wariancie realistycznym i ostrożnym.
Informację o dopłatach, odszkodowaniach, dodatkowych dochodach i nowym majątku.
Kopie rocznych sprawozdań, zeznań podatkowych i dowodów ich złożenia.
Jednoznaczny, policzalny wniosek wynikający z przedstawionych danych.

Ostatni praktyczny wniosek: nieudany sezon może uzasadniać zmianę planu tylko wtedy, gdy materiał pokazuje coś więcej niż samą stratę. Trzeba wykazać jej wpływ na konkretne obowiązki, czas trwania problemu, działania rolnika i realną prognozę. Trwała niemożność wymaga dodatkowo wykazania, że wynika z okoliczności niezależnych od upadłego. O zmianie albo uchyleniu planu zawsze decyduje sąd po ocenie konkretnej sprawy — nie sam fakt suszy, choroby stada, utraty odbiorcy ani złożenia wniosku.